A A A

Definicja handlu dziećmi

Dodane dnia 03 lutego 2014

W polskim porządku prawnym nie występuje odrębne pojęcie „handel dziećmi”, zatem wszelkie przepisy dotyczące handlu ludźmi należy interpretować również w odniesieniu do handlu dziećmi.

W związku z tym, analizując zjawisko handlu dziećmi należy odnieść się przede wszystkim do regulacji Kodeksu karnego, który w art. 115 § 22 definiuje przestępstwo handlu ludźmi w następujący sposób:

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

  1. przemocy lub groźby bezprawnej,
  2. uprowadzenia,
  3. podstępu,
  4. wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,
  5. nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności,
  6. udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą

w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą, w szczególności w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka lub w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy.

Jeżeli zachowanie sprawcy dotyczy małoletniego, stanowi ono handel ludźmi, nawet gdy nie zostały użyte metody lub środki wymienione w pkt 1 - 6”.

Z treści cytowanego powyżej przepisu wynika, iż ustawodawca wprowadza różną kwalifikację prawną czynu sprawcy w zależności od faktu czy pokrzywdzony jest osobą dorosłą czy też małoletnią. W przypadku gdy przedmiotem transakcji jest małoletni istotne znaczenie ma wyłącznie cel działania sprawcy tj. wykorzystanie ofiary. Metody i środki wymienione w pkt 1- 6 definicji nie muszą mieć miejsca, aby zaistniała podstawa do uznania zaistnienia przestępstwa handlu ludźmi.

W rezultacie można przyjąć, iż:

handlem dziećmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą, w szczególności w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka lub w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy.

Analizując powyższy przepis Kodeksu karnego należy również zwrócić uwagę, iż w swej konstrukcji definicja nie przewiduje konieczności zaistnienia sytuacji „udzielania/przyjęcia korzyści majątkowej” do tego aby dane działanie sprawców uznać za handel dziećmi. Jest to bardzo ważne przy rozpoznawaniu i ocenie poszczególnych działań jako handlu małoletnimi. Zazwyczaj handel kojarzy się z dokonywaniem transakcji kupna - sprzedaży, co za tym idzie z wymianą dóbr materialnych. Badając więc poszczególne przypadki pod kątem zaistnienia handlu dziećmi łatwo popełnić błąd i oceniać je przez pryzmat zaistnienia bądź nie samej transakcji. Innymi słowy poszukujemy dowodów na to, że jedna strona dosłownie sprzedała dziecko drugiej stronie. Niemniej, w świetle przywołanej definicji handlu ludźmi taka interpretacja zjawiska może okazać się myląca. Kodeks karny przewiduje bowiem możliwość wykorzystania osoby małoletniej w ramach handlu ludźmi nawet wówczas, gdy do faktycznej sprzedaży człowieka nie doszło, a zysk pochodzi nie z transakcji kupna - sprzedaży, ale z wykorzystania drugiej osoby (jej siły fizycznej, tożsamości, czy innych atrybutów).

Polskie prawo karne nie przewiduje natomiast zaostrzenia odpowiedzialności karnej w przypadku gdy ofiarą jest dziecko. Zgodnie więc z art. 189a § 1 kk, kto dopuszcza się handlu ludźmi (w tym przypadku handlu dziećmi) podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

 

Opracowanie: Aneta Suda, MSW

Tagi: handel dziećmi

podziel się treścią: